NIE TYLKO FRAGMENT
zatrzymaj się na chwilę – zostań na całość!
Nagrody, rolki, komentarze — rzeczywistość dociera do nas we fragmentach. Co przez to tracimy, a co zyskujemy? Czy potrafimy czytać głębiej skondensowany przekaz, czy czekamy jedynie biernie na to, aż coś „skradnie” nasza uwagę? Na te pytania postaramy się wspólnie poszukać odpowiedzi w Bibliotece Śląskiej w Katowicach podczas cyklu spotkań „Nie tylko fragment”, który będzie realizowany w ramach Ogólnopolskiego Tygodnia Bibliotek, w dniach 8–15 maja 2026 r.
Spotkania będą dotyczyć krótkich form literackich oraz zagadnienia fragmentaryczności we współczesnej kulturze. Bibliotekę Śląską odwiedzą w tym czasie min. Michael Krüger (jako redaktor „Workuty” Horsta Bieńka), Elżbieta Łapczyńska, Łukasz Orbitowski, Marta Podgórnik, Wojciech Tochman i inni autorzy krótkich form literackich lub odwołujący się w swojej twórczości do pojęcia fragmentaryczności. Warto przyjść chociaż na chwilę – i zostać na całość!
W programie:
8 maja | piątek | godz. 18.00
Jak działa fragment?
Panel dyskusyjny i czytanie performatywne:
Elżbieta Łapczyńska, Tomasz Pietrzak, Maciej Wnuk
Prowadzenie: Anna Cieplak
Miejsce: sala im. Feliksa Netza
Czy wszędzie otaczają nas już tylko skróty a nie znaczące detale? Elżbieta Łapczyńska (laureatka Nagrody Literackiej Gdynia 2025 za Mowę chleba), a także poeta Tomasz Pietrzak (najnowsza książka Bery z dzielni) i Maciej Wnuk (uhonorowany II Nagrodą im. Witolda Gombrowicza za Miejsca odległe) otworzą cykl rozmów o krótkich formach pozwalających wyrazić więcej niż wielotomowe powieści. Autorzy opowiedzą, jak odwołują się do fragmentaryczności w swojej pracy i jak sami czytają skondensowaną literaturę oraz skąd wiemy, że to, co czytamy, to skrót – a nie właśnie to, co najważniejsze?
11 maja | poniedziałek | godz. 18.00
Łączący fragment
Spotkanie autorskie: o. Roman Bielecki OP, Ryszard Koziołek
Prowadzenie: Artur Madaliński
Tłumaczenie na PJM
Miejsce: sala Parnassos
Gdzie może zacząć się rozmowa, gdy brakuje wspólnego języka? Prof. Ryszard Koziołek (rektor UŚ, popularyzator czytelnictwa) i o. Roman Bielecki OP opowiedzą o tym, jak konkretne fragmenty literackie mogą stać się przyczynkiem do dyskusji na tematy teologiczne i egzystencjalne. Pokażą w praktyce, jak literatura może łączyć różne światy. Spotkaniu towarzyszyć będzie premiera ich wspólnej książki Wierz i czytaj. Rozmowy o literaturze i wierze.
12 maja | wtorek | godz. 18.00
Fragmenty dnia
Panel dyskusyjny i czytanie performatywne:
Marta Podgórnik, Krzysztof Siwczyk
Prowadzenie: Bartłomiej Majzel
Miejsce: sala im. Feliksa Netza
Jak w chaotycznej codzienności znaleźć sens? Marta Podgórnik (laureatka Nagrody im. Wisławy Szymborskiej) i Krzysztof Siwczyk – poetka i poeta, którzy od lat wyławiają znaczące szczegóły z rzeczy najmniejszych – odsłonią swój warsztat twórczy. Dowiemy się jak ulotne chwile, codzienne przedmioty i wrażenia stają się portalami do pełniejszego przeżywania rzeczywistości.
13 maja | środa | godz. 18.00
Fragment życiorysu
Spotkanie: Michael Krüger, Paweł Marcinkiewicz, Daniel Pietrek
Tłumaczenie na PJM
Miejsce: sala Parnassos
Promocja książki Horsta Bienka Workuta w tłumaczeniu Pawła Marcinkiewicza (Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej, 2026)
Po raz pierwszy po polsku Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej opublikowało, jedną z najważniejszych książek Horsta Bienka (1930–1990), niemieckiego pisarza urodzonego w Gliwicach. Autor dopiero pod koniec odważył się napisać Workutę – powieść o beztroskiej młodości, która zakończyła się brutalnym aresztowaniem i zesłaniem na Syberię. Bienek dociera do rdzenia doświadczenia dwudziestowiecznych totalitaryzmów, z masowymi mordami i bezimiennymi grobami. Nie ma tam bólu ani nienawiści do oprawców. Zamiast tego jest wielki spokój syberyjskiej tundry… Jak dramatyczny fragment życiorysu Bienka ukształtował jego twórczość? Znacząco…
14 maja | czwartek | godz. 18.00
Fragment po fragmencie
Spotkanie autorskie: Wojciech Tochman
Prowadzenie: Artur Madaliński
Tłumaczenie na PJM
Miejsce: sala Parnassos
Czy możliwa jest jedna, „ogólna” historia złożona z cudzych relacji? Wojciech Tochman – reporter i współzałożyciel Instytutu Reportażu – opowie, jak zbiera i składa opowieści różnych rozmówców, pozostając wiernym wymogom dokumentalistyki. Spotkanie będzie też prapremierą jego nadchodzącej książki Delfiny i Belzebub, która stanowi próbę stworzenia obrazu z fragmentów relacji z Ukrainy. Ile jednostkowych, indywidualnych opowieści składa się na pełny obraz rzeczywistości?
15 maja | piątek | godz. 18.00
Więźniowie fragmentu?
Panel dyskusyjny: Michał Cierzniak, Marek Krajewski, Łukasz Orbitowski
Prowadzenie: Anita Skwara
Miejsce: sala im. Feliksa Netza
Czy fragmentaryczna rzeczywistość nas ogranicza, czy może wyzwala? Cykl zamyka interdyscyplinarna rozmowa: Michał Cierzniak (autor debiutanckiej powieści Klatka) opowie o izolacji, prof. Marek Krajewski (UAM) spojrzy na fragmenty codzienności okiem socjologa, a Łukasz Orbitowski (autor cenionych opowiadań i powieści, laureat Paszportu „Polityki” 2016) podzieli się doświadczeniem twórczym oraz spostrzeżeniami z prowadzenia warsztatów literackich w ośrodkach zamkniętych. Zastanowimy się nad tym czy fragment i fragmentaryczność to problem, czy warunek komunikacji?
Wstęp wolny na wszystkie wydarzenia!
Zapraszamy!
Biblioteka Śląska, Plac Rady Europy 1, Katowice
„Nie tylko fragment” to także warsztaty dla młodzieży pt. „Moc fragmentu”, które poprowadzą Karolina Pospiszil oraz Krzysztof Muszyński. Uczniowie II LO w Katowicach poznają „Moc fragmentu” i krótkiej formy literackiej w teorii i praktyce tworząc własne teksty.
Zasady rozpowszechniania wizerunku uczestników wydarzeń odbywających się w Bibliotece Śląskiej
